Λόγω της μικρής συγκομιδής της περασμένης χρονιάς αλλά και εξαιτίας των πληθωριστικών πιέσεων, η τιμή του ελαιολάδου για τον παραγωγό, είχε φτάσει σε ιστορικά υψηλά μέχρι και 9,5 ευρώ το κιλό. Αυτό όπως είναι αναμενόμενο, είχε ως αποτέλεσμα η τιμή στο ράφι των σούπερ μάρκετ να έχει «εκτοξευθεί» πάνω από 15 ευρώ το κιλό πέρυσι, οδηγώντας πολλούς καταναλωτές να στραφούν σε άλλα λάδια για την κάλυψη των καθημερινών τους αναγκών. Μάλιστα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς η υψηλή τιμή ανάγκασε σχεδόν 4 στους δέκα καταναλωτές να επιλέξουν άλλα έλαια.

«Αυτό το διάστημα έχουμε μια σημαντική διόρθωση προς τα κάτω στη τιμή παραγωγού, από τα 9,5 ευρώ που είχε φτάσει το περασμένο διάστημα. Στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο βρισκόμαστε στην περιοχή των 5 ευρώ» είπε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης.

Και πρόσθεσε «στο ράφι βλέπουμε μια μικρή μείωση από το καλοκαίρι» κάτι που σύμφωνα με τον ίδιο οφείλεται στην αυξημένη παραγωγή τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες της λεκάνης της Μεσογείου. «Γενικότερα η μεγάλη εικόνα είναι ότι έχουμε μια παραγωγή αυξημένη έως και 50% σε σχέση με πέρυσι σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή τη στιγμή έχουμε υπερεπάρκεια ελαιολάδου και αυτό, σε συνδυασμό με τη μειωμένη κατανάλωση, η οποία ανέρχεται έως και 40% λόγω των υψηλών τιμών του προηγούμενου διαστήματος, πιέζει προς τα κάτω τις τιμές, τόσο στον παραγωγό, όσο και αυτή που αγοράζει ο καταναλωτής».

Η Ελλάδα δεύτερη σε παραγωγή στην Ε.Ε.

Κατά την περασμένη χρονιά η Ελλάδα είδε την παραγωγή της να μειώνεται στους 120-130 χιλιάδες τόνους. Αυτό βέβαια δεν ήταν «ελληνικό φαινόμενο» μιας και παρατηρήθηκε και σε άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες, όπως η Ισπανία, η οποία είχε συγκομιδή 850 χιλιάδων τόνων.

Εφέτος η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική όμως. «Από πλευράς ποσότητας είμαστε διπλάσια από πέρυσι. Σύμφωνα με εκτιμήσεις η φετινή ελληνική παραγωγή ελαιολάδου θα ανέλθει στους 250 χιλιάδες τόνους» είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιαννούλης συμπληρώνοντας ότι «τη χώρα μας την ταλαιπώρησαν η ξηρασία και η ανομβρία. Υπάρχουν κάποια ποιοτικά προβλήματα, κυρίως σε επίπεδο γεύσης».

Σχεδόν διπλάσια θα είναι και η ισπανική παραγωγή να προβλέπεται να ανέλθει στους 1,5 εκατομμύρια τόνους ελαιολάδου, ενώ στη Πορτογαλία η οποία πέρυσι συγκόμισε 100 χιλιάδες τόνους, φέτος αναμένει παραγωγή 180 χιλιάδων τόνων. Αντίθετα η Ιταλία προβλέπεται να συγκομίσει περί τους 230 χιλιάδες τόνους εφέτος, όσους και πέρυσι, κυρίως λόγω της ξηρασίας και των κλιματικών συνθηκών που επικράτησαν εφέτος στη χώρα.

Έτσι, σύμφωνα με αυτές τις εκτιμήσεις, η χώρα μας προβλέπεται να είναι η δεύτερη χώρα ως προς τον όγκο παραγωγής, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από χώρες εκτός Ε.Ε. η Τουρκία πάει για ιστορικό ρεκόρ 450 χιλιάδων τόνων ενώ και η Τυνησία αναμένεται να αυξήσει την παραγωγή της μεταξύ 300-330 χιλιάδων τόνων από μια περσινή συγκομιδή 150-170 χιλιάδων τόνων. 

Άλλωστε, η εκτεταμένη ξηρασία η οποία έπληξε την προηγούμενη διετία τις μεγαλύτερες ελαιοπαραγωγούς χώρες, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, με αποτέλεσμα τη μειωμένη παραγωγή σε ελαιόλαδο, ήταν και ο κυριότερος λόγος για την εκτόξευση των τιμών του προϊόντος. Από τον Ιανουάριο του 2021 μέχρι σήμερα, οι τιμές παραγωγού στην ΕΕ υπερδιπλασιάστηκαν ενώ κορυφώθηκαν τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, όταν οι μέσες τιμές για το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο στη νούμερο ένα παραγωγό-χώρα, την Ισπανία, έφτασαν τα 903 ευρώ/100 kg, σύμφωνα με την Κομισιόν.

«Η παραγωγή ελαιόλαδου στην ΕΕ αναμένεται να συνεχίσει να ανακάμπτει το 2024-25, εκτός αν εμφανιστούν ακραίες καιρικές συνθήκες τους επόμενους μήνες. Με κινητήρια δύναμη την ανάκαμψη της παραγωγής στην Ισπανία αλλά και στην Ελλάδα και την Πορτογαλία» επισημαίνει στις φθινοπωρινές της προβλέψεις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αντίθετα, σημειώνει, η Ιταλία, μετά την ξηρασία και τους καύσωνες στον Νότο ενδέχεται να έχει χαμηλότερη παραγωγή ακόμη και σε σχέση με πέρσι 

Συνολικά η παραγωγή ελαιόλαδου στην ΕΕ, όπως εκτιμά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται αυξημένη κατά 32% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή, φτάνοντας τα 2 εκατ. τόνους.

Στην Ισπανία, συγκεκριμένα, η παραγωγή εκτιμάται πως θα ανέλθει περίπου στα 1,3 εκατ. τόνους. Όσον αφορά στις επιπτώσεις από τις πρόσφατες φονικές πλημμύρες που έπληξαν τη χώρα, όπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς στο CNN Greece, προκύπτει ζήτημα κυρίως ως προς την δυσκολία πρόσβασης στους ελαιώνες, το οποίο και δημιουργεί καθυστερήσεις στη συγκομιδή της ελιάς.

Οι εκτιμήσεις στην Ελλάδα και το πρόβλημα της ανομβρίας

Στη χώρα μας, με τη συγκομιδή να έχει ξεκινήσει, η φετινή παραγωγή εκτιμάται πως θα φτάσει τους 230.000 τόνους έναντι 150.000 τόνων την περσινή περίοδο, σύμφωνα με όσα επισήμανε στο CNN Greece ο Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου, Γιώργος Οικονόμου.

Μεγάλο πρόβλημα ωστόσο για τους παραγωγούς αποτελούν τα φαινόμενα ξηρασίας και παρατεταμένης ανομβρίας που παρατηρούνται σε σημαντικές ελαιοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, όπως η Πελοπόννησος και η Κρήτη. Αυτά, όπως εκτιμά ο κ. Οικόνομου αναμένεται να επηρεάσουν κατά κύριο λόγο την απόδοση και την ποιότητα του καρπού.

Από την πλευρά της, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας κάνει λόγο για σοβαρές ζημιές τόσο ποσοτικές όσο και ποιοτικές, στην ηρτημένη παραγωγή ελαιόκαρπου και ελαιόλαδου, λόγω των ελάχιστων χειμερινών βροχοπτώσεων, σε συνδυασμό με τους παρατεταμένους θερινούς καύσωνες και τη συνεχιζόμενη ανομβρία.

Συγκεκριμένα, αναφέρει πως για το 2024 αναμένεται απώλεια πάνω από 23.000 τόνων ελαιόλαδου, που μεταφράζεται στο 35% της πλήρους δυνητικής παραγωγής συνολικά στις περιφέρειες Αχαΐας, Αιτωλοακαρνανίας και Ηλείας. Σε ό,τι αφορά την ποιότητα, επισημαίνει πως «η συγκομιδή αφυδατωμένων καρπών θα προσδώσει αρνητικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά στο ελαιόλαδο, επηρεάζοντας την ποιότητά του και τον χαρακτηρισμό του ως παρθένου ή έξτρα παρθένου».

Το μείζον ζήτημα ωστόσο για τους καταναλωτές, που βλέπουν έως τώρα το ελαιόλαδο να οδηγεί σταθερά την κούρσα των ανατιμήσεων, είναι πότε θα έρθει η πολυπόθητη αποκλιμάκωση των τιμών στο ράφι.

Με δεδομένο ότι οι τιμές παραγωγού διαμορφώνονται βάσει προσφοράς και ζήτησης, σύμφωνα με τον κ. Οικονόμου, η βελτιωμένη εικόνα στην φετινή παραγωγή αναμένεται να αποτυπωθεί και στην πορεία των τιμών. Αυτό, ωστόσο, αναμένεται αρχίσει να φαίνεται σταδιακά από τις αρχές του νέου έτους, ανάλογα και με τα διαθέσιμα αποθέματα που υπάρχουν από την προηγούμενη παραγωγή.

Από την πλευρά της η Κομισιόν εκτιμά πως η αυξημένη φετινή παραγωγή αναμένεται να οδηγήσει και σε μείωση των τιμών και ενώ ήδη μετά την κορύφωση του Ιανουαρίου 2024 οι τιμές παραγωγού βρίσκονται σε ελαφρά πτωτική πορεία, παρότι σχεδόν διπλάσιες του μέσου όρου της πενταετίας.

Μία αποκλιμάκωση των τιμών εκτιμάται παράλληλα πως μπορεί να συμβάλλει σταδιακά και στην ανάκαμψη της κατανάλωσης, της τάξεως του 7%, έπειτα από την πτώση κατά 22% της τελευταίας διετίας. «Η κύρια αβεβαιότητα είναι το πόσο γρήγορα θα προσαρμοστούν οι τιμές στην αυξημένη διαθεσιμότητα και πώς θα αντιδράσουν οι καταναλωτές, καθώς έχουν αλλάξει τις καταναλωτικές τους συνήθειες εξαιτίας των υψηλών τιμών» υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Προς το παρόν, πάντως, το ελαιόλαδο συνεχίζει να οδηγεί την κούρσα της ακρίβειας, με την τιμή του να είναι αυξημένη κατά 38,9% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Σεπτέμβριο, απόρροια της σημαντικά μειωμένης παραγωγής της προηγούμενης χρονιάς, τόσο στη χώρα μας όσο και σε Ισπανία και Ιταλία που αποτελούν τους κυριότερους προμηθευτές του προϊόντος στη διεθνή αγορά.

Η κλιματική κρίση και οι επιπτώσεις της στην αγροτική παραγωγή γενικότερα, συνεχίζει την ίδια στιγμή να αποτελεί έναν αστάθμητο παράγοντα, που όπως έχει φανεί ειδικά τα τελευταία χρόνια, μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα επηρεάζοντας με καθοριστικό τρόπο την πορεία των τιμών στα τρόφιμα. Παράλληλα, ως προς τη διαμόρφωση της τιμής, από την πλευρά των παραγωγών επισημαίνονται ζητήματα που σχετίζονται με το κόστος παραγωγής, την έλλειψη εργατικών χεριών αλλά και όλη τη διαδρομή που ακολουθεί το προϊόν μέχρι να φτάσει στον τελικό καταναλωτή.

Με βάση τη σημερινή εικόνα πάντως, ο Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου, Γιώργος Οικονόμου, μιλώντας στο CNN Greece εκφράζει την εκτίμηση πως η φετινή, θα είναι μία καλή χρονιά για ελαιόλαδο, από άποψη συγκομιδής και για την Ελλάδα αλλά και για την Ισπανία. Σύμφωνα με τον κ. Οικονόμου, η φετινή ελαιοκομική παραγωγή εκτιμάται πως θα ανέλθει στους 230.000 τόνους έναντι 150.000 τόνων την περσινή περίοδο στη χώρα μας ενώ στην Ισπανία, στο 1,3 εκατ. τόνους έναντι 750.000 πέρσι.

Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, αναμένεται να αποτυπωθεί και στις τιμές παραγωγού «που διαμορφώνονται βάσει προσφοράς και ζήτησης». Σε ό,τι αφορά τους καταναλωτές, η οποία αλλαγή επέλθει στην τιμή του ελαιολάδου στα ράφια, αναμένεται φανεί από τις αρχές του νέου έτους σταδιακά, ανάλογα και με τα διαθέσιμα αποθέματα, τα οποία, όπως επισημαίνει, «αυτή τη στιγμή δεν είναι μεγάλα».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Ρεθύμνου Γιάννης Γλεντζάκης εξηγεί στο CNN Greece πως με βάση τα πρώτα δείγματα η φετινή παραγωγή χαρακτηρίζεται ως μέτρια αλλά βελτιωμένη σε σχέση με πέρσι, με καλές αποδόσεις και ποιότητα της πρώτης ύλης. Υπογραμμίζει πάντως ως τεράστιο πρόβλημα την έλλειψη βροχοπτώσεων, επισημαίνοντας τον κίνδυνο να υποστούν ζημιές λόγω ξηρασίας, τα ελαιόδεντρα κυρίως στο ανατολικό τμήμα του νησιού.